Tình huống hòa giải trên lĩnh vực dân sự năm 2026

Decuongtuyentruyen.com giời thiệu tới bạn đọc Tình huống hòa giải ở cơ sở trong lĩnh vực dân sự năm 2026

• Tình huống hòa giải trên lĩnh vực đất đai năm 2026
• Tình huống hòa giải trong lĩnh vực xây dựng, môi trường
• Tình huống hòa giải ở cơ sở trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình

          2.1. Câu chuyện 01

CHỈ TẠI CÁI CÂY

* Nội dung vụ việc

Ông An và ông Bình là hai hàng xóm sống cạnh nhau. Hai gia đình được cho là quen biết lâu năm từ thời các cụ và ông An, ông Bình cũng là bạn học của nhau từ thuở thiếu thời. Khi lớn lên lập gia đình cũng xây nhà sinh sống cạnh nhau. Đặc biệt ông An và ông Bình còn thiết kế một ô cửa nhỏ trong sân nối hai nhà cho tiện qua lại. Biết đâu sau này có duyên làm thông gia thì đi lại càng thuận tiện, bởi nhà ông An thì có duy nhất cô con gái, còn nhà ông Bình có duy nhất anh con trai.

Cách đây mấy năm, khi gia đình ông Bình xây nhà mới thì được cậu em vợ tặng cho 5 chậu cảnh bon sai cỡ lớn làm quà tân gia. Ông Bình quyết định trồng vào góc sân để sau cây lớn hơn toả bóng mát làm đẹp cho cả căn nhà.

Được ông Bình chăm sóc, đám cây cảnh lớn nhanh, bóng cây xoà rộng qua tường chung, rễ cây to khoẻ bám chặt vào đất, lan sang phần đất nhà ông An, làm mặt sân có chỗ lồi lõm. Có lần vợ ông An bị ngã xước tay chân khi đi xe va phải phần đất lồi lên. Qua nhiều lần gia đình ông An nhắc nhở việc gia đình ông Bình cần chuyển các gốc cây ra sau vườn để tránh lan sang sân nhà ông An không được, mâu thuẫn dần hình thành. Như tức nước vỡ bờ, ông An đã nhờ người chặt một số tán cây tràn sang nhà mình trong lúc ông Bình đi vắng. Sáng hôm sau khi trở về, ông Bình thấy như vậy nên đã tức giận tìm ông An giải quyết. Tranh cãi gay gắt khiến bà Bảo – vợ ông An không có cách nào can ngăn được. Sợ sự việc diễn ra phức tạp hơn nên bà Bảo quyết định chạy đến nhà ông Tùng – Trưởng thôn và cũng là Tổ trưởng Tổ hòa giải ở cơ sở để nhờ hỗ trợ.

* Quá trình hòa giải

Sau khi nhận được thông tin phản ánh và cũng qua nắm bắt thông tin tại địa phương, ông Tùng – Tổ trưởng Tổ hòa giải của thôn đã thống nhất với các thành viên trong Tổ đến nhà động viên, thuyết phục hai gia đình để giải quyết mâu thuẫn.

– Tại buổi hoà giải, ông An bức xúc: Do muốn đẹp cho nhà mình mà ông Bình không chịu di dời đám cây cảnh chỗ tường chung với nhà tôi khiến tán cây và rễ cây mọc tràn lan. Các bác xem, sân gạch nhà tôi một số chỗ lồi lên phía tiếp giáp với nhà ông Bình. Điều này đã gây ảnh hưởng đến đến việc đi lại và ra vào nhà tôi. Bà vợ tôi có lần còn gặp tai nạn khi đi lại chỗ đất này. Tôi đề nghị ông Bình thực hiện ngay việc di dời đám cây cảnh ra sau vườn nhà ông Bình và sửa sang lại phần diện tích sân hư hỏng cho nhà tôi.

– Ông Bình lập tức có ý kiến: Tôi trồng trên đất nhà tôi chứ không trồng trên đất nhà ông An mà ông An ý kiến. Tán cây rộng thì chỉ có làm đẹp thêm cho hai nhà, bóng mát cho cả nhà ông An chứ không hề làm xấu nhà ông An. Chỗ đất lồi là do phần tiếp giáp hai nhà trước đây xây trên phần đất yếu chứ không phải do rễ cây mọc lên, nhà tôi trồng tôi có thấy lồi chỗ nào đâu.

Hai bên lời qua tiếng lại. Ông An vẫn giữ nguyên quan điểm đề nghị ông Bình chuyển các cây sang vị trí khác.

– Trong lúc hai bên đang tranh luận thì ông Tùng có ý kiến:

Chúng tôi xin một chút thời gian để xem xét lại vấn đề. Ngay sau đó, Ông Tùng và anh Lợi – thành viên trong tổ hòa giải dùng thước đo độ rộng các tán cây cảnh.

– Anh Lợi phát biểu luôn: Tường sân giữa hai nhà cao 2m, xây tường 10 cm, chiều cao cây thấp nhất là 2,5m, độ rộng của các tán cây thì cây rộng nhất cũng đến 1,5m, khoảng cách từ thân cây tới tường chung có 0,4m. Như vậy, theo chiều hướng thì phần lớn các tán cây sẽ mọc sang phía nhà ông An. Rễ cây sẽ phát triển sang phía nhà ông An và thời gian tới thì các rễ khoẻ sẽ mọc chồi lên là tất yếu. Điều này gây khó khăn cho việc sinh hoạt trong nhà ông An.

Ông Tùng nói thêm: pháp luật cũng đã quy định rõ trong trường hợp này như sau: Theo khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì: “Người sử dụng đất được sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới của thửa đất phù hợp với quy định của pháp luật và không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác.

Người sử dụng đất chỉ được trồng cây và làm các việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.

Như vậy, nếu ông An không cho phép ông Bình để phần rễ hay tán cây sang nhà mình thì ông Bình phải cắt bỏ phần lấn sang để không làm ảnh hưởng tới nhà ông Bình.

Hơn nữa, theo quy định tại Điều 604 Bộ luật dân sự năm 2015 thì “Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý phải bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra”. Do đó, bên cạnh việc phải xén rễ, cắt, tỉa cành phần vượt quá, ông Bình còn phải bồi thường thiệt hại do cây cối của mình gây ra cho nhà ông An.

– Bà Hải – hòa giải viên nữ trong Tổ hoà giải có thêm ý kiến: gia đình ông Bình cần suy nghĩ lại, trước đây 01 tuần tại xã mình cũng có việc tranh chấp cây cối của hai hộ gia đình liền kề, bên vi phạm đã bị xử phạt hành chính và bị cưỡng chế phá dỡ phần chồng lấn để trả lại nguyên trạng cho thửa đất bên kia. Mình cố chấp là không được với nhà nước đâu. Do đó nếu cây của nhà ông Bình đã lấn sang đất của nhà ông An thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành, tránh để làng trên xóm dưới đánh giá, vừa mất tình bạn bè mà lại có tai tiếng ảnh hưởng.

Sau khi được Tổ hòa giải động viên, thuyết phục, ông Bình như nghe ra điều gì liền có ý kiến: Cảm ơn các bác, tôi đã hiểu phần nào sai phạm của mình. Chỉ tại cái cây mà ảnh hưởng tới tiếng tăm của hai gia đình, các cháu chúng nó vốn thân nhau lại phải suy nghĩ. Nay cũng muộn rồi, ngày mai tôi sẽ nhờ thợ di dời đám cây cảnh này ra sau vườn và trồng những cây nhỏ hơn, dù sao chúng tôi cũng là bạn bè thân thiết từ xưa, để chúng tôi tự giải quyết.

Rồi ông Bình quay sang ông An: Ông cho tôi xin lỗi, thôi bạn bè chín bỏ làm mười, ngày mai tôi sẽ thuê người di dời cây vào trong và chịu toàn bộ chi phí sửa chữa phần sân bị hỏng, không để ảnh hưởng tới tình cảm của hai gia đình mà sau này là của các cháu nữa, mình thì già rồi nhưng chúng nó còn phải qua lại với nhau ông ạ.

* Kết quả hòa giải

Các bên thống nhất ký biên bản hoà giải thành: ông Bình nhất trí ngay trong ngày mai sẽ di dời chỗ cây cảnh vào sau vườn và cùng ông An khắc phục phần sân bị lồi lõm.

Qua vụ việc này thì mới thấy việc Hoà giải ở cơ sở là rất cần thiết, khi hoà giải xong thì mới thấy được lợi ích rất lớn đó là giữ được tình bạn thân thiết và tránh phải giải quyết tại toà án hay những hậu quả pháp lý khác nguy cơ xảy ra.

         2.2. Câu chuyện 02

MỘT CHÚT HIỂU LẦM

* Nội dung vụ việc

Kinh tế phát triển, nhu cầu bất động sản ngày càng tăng cao, giá đất leo thang nhanh chóng. Có chút vốn trong tay, bà Hồng quyết định tìm mua một thửa đất phù hợp, vừa không lo tiền trượt giá mà có thể đem cho thuê.

Qua tìm hiểu kỹ lưỡng, bà Hồng có mua một thửa đất của vợ chồng anh Dũng và chị Phương. Ngày 10/9/2023, hai bên đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất 23, tờ bản đồ số 14, diện tích 271m² tại xã TH, huyện NH. Hợp đồng đã được công chứng tại Văn Phòng công chứng số 8 trên địa bàn huyện NH. Theo bà Hồng, nguồn gốc đất này là vợ chồng chị Phương mua của ông Thảo và bà Minh; Ngày 29/7/2022 Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện NH xác nhận nội dung thay đổi sau khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là bà Phương nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thửa số 23, tờ bản đồ số 14 từ ông Thảo và bà Minh. Sau khi xem xét đầy đủ giấy tờ pháp lý của thửa đất thì bà Hồng mới quyết định mua thửa đất này của vợ chồng chị Phương với giá 1.800.000.000 đồng. Sau khi chị Phương làm xong thủ tục nộp thuế trước bạ nhà đất theo quy định thì ngày 15/10/2023 Văn phòng đăng ký đất đai huyện NH sang tên thửa đất nêu trên đứng tên bà Hồng và hiện nay bà Hồng đang quản lý giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này.

Sau một tháng hoàn tất thủ tục, bà Hồng đến nhận đất và nhà như thỏa thuận giữa bà và vợ chồng chị Phương. Nhưng khi đến nơi, bà rất bất ngờ khi thấy gia đình ông Thảo bà Minh đang sinh sống trên đất mà không có ý định giao trả nhà đất cho bà.

Đã nhiều lần đến đòi giao trả nhà không thành, bà Hồng quyết định trình báo trưởng thôn và chính quyền địa phương và đề nghị ông Thảo, bà Minh trả lại đất cho mình.

Ngày 19/4/2025, ông Long – trưởng thôn cũng là Tổ trưởng Tổ hòa giải nhanh chóng bước đầu đến nắm bắt tình hình và sau đó phân công một số ông bà là hòa giải viên cơ sở cùng tổ chức buổi hòa giải. Tại buổi làm việc có sự tham gia của vợ chồng ông Thảo, bà Minh, vợ chồng anh Dũng, chị Phương, bà Hồng và anh Tuấn – công chức tư pháp hộ tịch xã.

* Quá trình hòa giải

Mở đầu buổi hòa giải, ông Long- Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ hòa giải nêu lý do, mục đích, ý nghĩa của buồi hòa giải; thống nhất với các bên một số quy ước, cách làm tại buổi hòa giải. Tiếp đó, ông Long mời bà Hồng lên trình bày nội dung sự việc:

– Bà Hồng trình bày:

Sau khi kiểm tra đầy đủ giấy tờ, tôi có mua thửa đất của vợ chồng anh Dũng, chị Phương và đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, có công chứng và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng quy định. Về pháp lý, tôi là người sử dụng hợp pháp đối với thửa đất này. Tuy nhiên, hiện nay vợ chồng ông Thảo và bà Minh vẫn sinh sống trên đất, điều này gây ảnh hường đến quyền và lợi ích hợp pháp của tôi. Tôi đề nghị Tổ hòa giải làm rõ, cơ quan có thẩm quyền xác định để bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của tôi.

– Phía bà Minh trình bày:

Nguồn gốc thửa đất số 23, tờ bản đồ số 14, diện tích 271m² ở xóm 3, cụm 5, xã TH, huyện NH là của ông cha để lại cho chồng bà. Ngày 07/8/2002, Ủy ban nhân dân xã NH cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên hộ ông Thảo. Sau đó, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị dính nước nên ông Thảo có làm đơn xin cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất. Ngày 10/12/2009 ông Thảo được Ủy ban nhân dân huyện NH cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông Thảo. Quá trình sử dụng, cuối năm 2010 vợ chồng ông Thảo, bà Minh xây dựng 03 gian nhà cấp 4 và công trình phụ trên thửa đất này, trong đó tiền xây nhà có công sức của con gái ông bà là chị Ngọc. Cho đến năm 2020 có xây thêm một gian làm nhà thờ điện.

– Bà Minh cho biết thêm, vợ chồng bà là cậu mợ của chị Phương. Vợ chồng tôi có bán cho các cháu thửa đất này nhưng biết các cháu chưa dùng đến nên chúng tôi ngỏ ý mượn sử dụng đến khi nào các cháu cần sẽ trả lại ngay. Cháu Phương cũng nói: “Trong vài năm tới chúng cháu chưa dùng đến đất này nên cậu mợ cứ ở đây”. Vậy mà hôm nay bà Hồng đến đòi trả nhà đất này. Chúng tôi không biết bà mua hay chưa vì không thấy các cháu nói gì với chúng tôi. Do vậy bà cho rằng việc bà Hồng gọi người đến đe dọa và gây áp lực đòi trả lại nhà đất là vi phạm pháp luật.

– Ông Thảo trình bày:

Thửa đất này chúng tôi đã bán cho vợ chồng cháu Phương, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng đã chuyển nhượng sang tên đầy đủ và cũng là vợ chồng cháu Phương đồng ý tiếp tục cho chúng tôi ở đây và sẽ chuyển đi khi các cháu cần dùng đến. Từ thời điểm đó đến nay, tôi không thấy các cháu nói gì về việc cần lấy lại đất hay đã bán cho ai. Vì vậy vợ chồng ông không đồng ý giao lại đất đang sinh sống cho bà Hồng như bà Hồng yêu cầu.

• Từ đầu đến giờ, sau khi nghe nội dung trình bày của hai bên thì chị Phương mới hiểu được vấn đề và vội vàng giải thích:

Đúng là khoảng đầu năm, vợ chồng tôi có mua thửa đất này từ cậu mợ tôi là ông Thảo, bà Minh và vợ chồng tôi cũng nhất trí cho ông bà ở lại, vừa giúp ông bà có chỗ ở, cũng nhân tiện trông nom tài sản giúp vợ chồng tôi.

Do mở rộng kinh doanh nên hầu như chúng tôi sinh sống và làm việc trong miền Nam, không có thời gian về quê, công việc bận rộn nên cũng quên chưa thông báo cho cậu mợ tôi biết về việc đã bán mảnh đất cho bà Hồng. Ngày hôm qua thấy thông tin mâu thuẫn như vậy nên tôi vội bay ra ngoài này để giải quyết.

Chị Phương nói rõ cho ông Thảo, bà Minh về việc đã chuyển nhượng, sang tên cho bà Hồng và cũng đồng thời xin lỗi ông bà vì đã chưa thông báo dẫn đến nguyên nhân mâu thuẫn xảy ra ngày hôm nay.

– Có thể thấy qua những thông tin đã thu thập được, qua nội dung trình bày của các bên. Ông Long giải thích:

Qua nội dung vụ việc mà tôi nắm được thì thực chất chỉ là sự hiểu nhầm giữa các bên và để hiểu rõ hơn xin nhờ anh Tuấn – cán bộ Tư pháp xã giải thích thêm cho mọi người.

– Anh Tuấn tham gia: Về bản chất thì hợp đồng giữa ông Thảo, bà Minh với vợ chồng anh Dũng, chị Phương hay giữa vợ chồng chị Phương với bà Hồng là các hợp đồng mua bán tài sản theo quy định tại Điều 430 Bộ Luật Dân sự năm 2015: Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán. Cụ thể hơn thì đây là các hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 500 Bộ luật dân sự năm 2015. Theo đó, một bên chuyển quyền sử dụng đất của mình cho bên kia theo quy định của pháp luật về đất đai, bên nhận chuyển nhượng phải trả tiền cho bên chuyển nhượng.

Các hợp đồng giữa các bên đã tuân thủ đúng theo quy đinh tại các điều bao gồm: Điều 117, Điều 119, Điều 501, Điều 502, … Bộ luật Dân sự năm 2015 và các quy định khác có liên quan, đảm bảo đúng các quy định về chủ thể tham, mục đích, nội dung cũng như hình thức của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Vì thế các hợp đồng này được Nhà nước công nhận và xác nhận hiệu lực. Hay nói cách khác là pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Anh Tuấn cũng cho biết thêm theo quy định tại Điều 223 Bộ Luật Dân sự năm 2015 về xác lập quyền sở hữu theo Hợp đồng: Người được giao tài sản thông qua hợp hợp mua bán, tặng cho, trao đổi, cho vay hoặc hợp đồng chuyển quyền sở hữu khác theo quy định của pháp luật thì có quyền sở hữu với tài sản đó. Vì vậy việc bà Hồng đến nhận nhà đất của mình là có cơ sở.

Các thành viên tổ hòa giải tiếp tục giải thích về nội dung của sự việc và hóa giải sự hiểu nhầm của các bên. Ông Long tiếp tục trình bày: Vấn đề không phức tạp như hình dung ban đầu, thực chất chỉ là do các bên hiểu chưa đúng và chưa rõ ràng.

Sau khi xem xét lại vấn đề và quan sự phân tích của ông Long và các thành viên trong Tổ hòa giải, gia đình nhà ông Thảo, bà Minh, vợ chồng anh Tuấn, chị Phương và bà Hồng quyết định ngồi lại với nhau để thỏa thuận giải quyết.

– Vợ chồng ông Thảo có ý kiến đầu tiên:

Vợ chồng tôi quyết định bán thửa đất này cho vợ chồng cháu Phương là cũng có ý định chuyển ra lô đất nhà vườn mà con cái xây dựng cho chúng tôi an hưởng tuổi già, con cháu cũng muốn chúng tôi ra đó để tiện bề chăm sóc. Nguyên nhân chúng tôi còn lán lại sinh sống tại đây phần vì sợ ra ngoài đó chưa quen, phần vì còn lưu luyến tình làng nghĩa xóm bao năm ở đây. Nhưng nay, vợ chồng tôi cũng quyết định giao trả lại nhà cho vợ chồng cháu Phương. Còn việc cháu Phương giao đất lại cho bà Hồng thì tôi không có ý kiến gì khác.

– Bà Hồng có ý kiến:

Tôi là người làm ăn, mua thửa đất số 23 này cũng không sử dụng với mục đích để ở, chỉ mua để dự phòng và cũng không ngờ có khúc mắc xảy ra trong vấn đề giao nhận thửa đất. Tôi là người làm ăn ngay thẳng và sòng phẳng nên cũng chỉ muốn nhận lại những tài sản mình đã mua. Bản thân tôi không cố ý gây sự hay đe dọa ai cả. Tôi mong vợ chồng ông Thảo, bà Minh giao lại tài sản nhà đất này cho tôi.

– Vợ chồng anh Tuấn, chị Phương có ý kiến:

Vấn đề phát sinh vừa qua là do chúng tôi chưa thấu đáo trong việc giải quyết công việc. Thứ nhất, là chưa thông báo cho cậu mợ tôi về việc mua bán, chuyển nhượng thửa đất này để ông bà thu xếp chuyển đồ đạc trong nhà. Thứ hai, chúng tôi chưa làm rõ cho bà Hồng biết việc có người đang ở nhờ trên đất. Vì vậy chúng tôi thành thật xin lỗi vì đã gây hiểu lầm cho các bên.

Sau cuộc họp này, vợ chồng tôi sẽ cùng cậu mợ bàn bạc để nhanh chóng chuyển đồ và giao lại tài sản cho bà Hồng. Chúng tôi sẽ thông báo lịch cụ thể gần nhất để bà Hồng nhận tài sản.

Qua quá trình bàn bạc, trao đổi, thảo luận biện pháp giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, sự việc đã được giải quyết. Nút thắt hiểu nhầm giữa hai bên được gỡ bỏ. Dưới sự chứng kiến của các thành viên trong Tổ hòa giải. Vợ chồng ông Thảo, bà Minh, vợ chồng chị Phương và bà Hồng thống nhất thời gian giao nhận tài sản nhà đất này.

* Kết quả hòa giải

Đến cuối buổi hòa giải, ông Long – Tổ trưởng Tổ hòa giải giải thích trách nhiệm thực hiện thỏa thuận hòa giải thành cho các bên, hướng dẫn các bên có quyền lựa chọn thực hiện thủ tục đề nghị Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở trong biên bản hòa giải ngày hôm nay. Kết thúc hòa giải, biên bản được thông qua và nhất trí ký tên của các bên hòa giải và các thành phần tham gia.

Buổi hòa giải thành công tốt đẹp, không chỉ giải quyết được mâu thuẫn mà hiểu nhầm cũng được xóa tan. Góp phần ngăn chặn được sự việc xấu có thể xảy ra. Cũng là bài học ý nghĩa về việc tuân thủ quy định của pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân, gia đình và toàn xã hội.

         2.3. Câu chuyện 03

NGÕ NHỎ

          * Nội dung vụ việc

Ông Tài, bà Lan đều là cán bộ nhà nước đã về hưu. Sau bao nhiêu năm bôn ba nơi đất khách quê người, nay ông bà quyết định về quê hương, vừa là để tiện chăm sóc người mẹ già đã gần trăm tuổi và được gần bên con cháu an dưỡng tuổi già. Ông có hai người con trai và một người con gái. Vợ chồng ông bà có gần 720m² đất ở do ông cha để lại tại thôn PT, xã LX, huyện VS. Năm 2018, ông bà quyết định chia đất cho các con. Theo đó, người con gái tên Thương được ông bà chia cho một phần đất ở giữa với diện tích 180m² và phần diện tích của hai người con trai ở hai bên.

Sau khi được bố mẹ cho đất, chị Thương và chồng là anh An đã ra cơ quan có thẩm quyền để làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên hai vợ chồng. Ngay sau đó, nhờ có sự giúp đỡ của hai bên gia đình và anh em bạn bè, vợ chồng chị Thương khởi công xây dựng một căn nhà 03 tầng khang trang với đầy đủ nội thất thiết bị.

Để có vốn đầu tư vào hoạt động kinh doanh phát triển mặt hàng nghề thủ công may mặc, mua sắm các trang thiết bị cần thiết, thuê thêm nhân công gia công sản phẩm nên ngày 05/11/2018, vợ chồng chị Thương quyết định thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất trên thửa đất được bố mẹ cho với Ngân hàng TMCP X.

Tuy nhiên, sau một thời gian, do ảnh hưởng của thị trường, hoạt động kinh doanh ngày càng sa sút, kinh tế gia đình gặp khó khăn nên không thể thanh toán khoản nợ gốc và lãi cho Ngân hàng theo đúng thời thời hạn thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Thửa đất được bán đấu giá và người mua tài sản là bà Hải, người cùng xã với gia đình. Sau khi giao nhà đất cho bà Hải, vợ chồng chị Thương cùng các con chuyển sang sống với vợ chồng ông Tài trên thửa đất bên cạnh.

Ngày 20/8/2022, gia đình bà Hải chuyển đồ đạc của mình đến căn nhà và thửa đất mới được giao để ở. Tuy nhiên, những ngày đầu chuyển vào ở đã gặp những vấn đề khúc mắc giữa hai nhà. Ông Tài và các con đã tự làm cửa cổng bịt kín lối đi vào chung của 3 thửa đất, trong đó có thửa đất của nhà bà Hải vừa mới chuyển vào và mở một lối đi khác vào nhà mình. Dẫn đến nhà bà Hải không có đường đi ra, đi vào gây ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Bà đã báo đến trưởng thôn PT, làm đơn trình báo lên xã và các cơ quan có thẩm quyền nhờ hỗ trợ giải quyết.

* Quá trình hòa giải

Ngày 23/8/2022, được sự phân công, ông Hùng – Trưởng thôn PT cùng một số ông bà trong Tổ hòa giải và đồng chí Thanh – địa chính xã xuống nhà hai bên gia đình để động viên, giải quyết. Lúc ban đầu, gia đình ông Tài còn kịch liệt phản đối hợp tác làm việc, không phối hợp, khóa cửa cổng, phía bên trong nhà có buộc xích hai con chó dữ của gia đình đã nuôi từ lâu. Điều này khiến Tổ hòa giải không thể tiếp cận gặp gỡ làm việc được. Khoảng 30 phút sau khi được sự hỗ trợ phối hợp của Công an xã. Tổ hòa giải đã mời được các bên có tranh chấp tham dự và tiến hành từng bước giải thích quyền, lợi ích và nghĩa vụ của họ.

Ông Hùng giới thiệu thành phần và trình bày sơ bộ nội dung buổi làm việc hôm nay. Tiếp theo đó là ý kiến của hai bên gia đình có tranh chấp.

– Bà Hải trình bày:

Do có nhu cầu nên tôi đã mua thửa đất trên từ phía Ngân hàng TMCP X, bản thân gia đình tôi đã thanh toán đầy đủ tiền và làm theo đúng thủ tục quy định pháp luật, khi mua tôi cũng đã đo đạc xác định ranh giới, xác định lối đi ra vào của thửa đất và được cơ quan xác nhận không có tranh chấp gì với các thửa liền kề nhưng thời gian vừa qua, gia đình ông Tài cùng các con đã tự ý làm cửa cổng chắn lối đi của gia đình tôi, điều này gây ảnh hưởng lớn đến việc đi lại và sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Vì vậy, tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét giải quyết cho tôi.

Vừa trình bày, bà Hải vừa đưa ra những giấy tờ liên quan đến việc mua bán thửa đất và các giấy tờ xác nhận quyền sử dụng đất và các tài sản gắn liền với đất. Đây là những tài liệu chứng minh bà Hải là chủ sử dụng hợp pháp.

– Với thái độ bức xúc, ông Tài to tiếng: Cả mảnh đất này là của ông cha để lại cho vợ chồng tôi, nay tuổi đã cao, chúng tôi cho các con để có chỗ ở ổn định: Ông bà ta đã nói “An cư thì mới lạc nghiệp”. Từ trước đến giờ bản thân tôi chưa từng có ý định bán đi mảnh đất hay thâm chí chỉ là một phần mảnh đất. Tôi cũng đề nghị các con là sau khi nhận đất thì không được phép bán mà chỉ để ở. Bây giờ vợ chồng con Thương bán đi mảnh đất là trái với điều kiện ban đầu của tôi. Tôi không đồng ý cho người ngoài vào ở như vậy.

– Vợ chồng chị Thương và anh An trình bày:

Do điều kiện kinh tế khó khăn, cần một số vốn lớn để làm ăn nên vợ chồng tôi có thế chấp mảnh đất do bố mẹ cho để vay vốn. Nhưng thời gian gần đây bản thân vợ chồng tôi chưa thể xoay tiền để trả nợ cho Ngân hàng như theo hợp đồng tín dụng đã ký kết giữa hai bên. Số vốn đầu tư vào kinh doanh sản xuất cần có thời gian để thu hồi lại. Nay căn nhà đã giao cho người mua mới, vì đây là chỗ ở duy nhất của cả gia đình có 4 nhân khẩu nên vợ chồng tôi mong bà Hải tạo điều kiện cho chúng tôi thu xếp chuộc lại nhà, bởi chúng tôi biết bà mua để đầu tư chứ không có nhu cầu để ở.

– Sau khi nghe ý kiến của các bên trình bày, bác Hùng có ý kiến giải thích:

Ông bà Tài đã tặng cho tài sản là thửa đất hợp pháp cho vợ chồng chị Thương. Do vậy vợ chồng chị Thương có quyền dùng tài sản của mình để đăng ký thế chấp với Ngân hàng để vay vốn theo quy định của pháp luật.

– Trong quá trình giải thích của bác Hùng, ông Tài có câu hỏi muốn giải đáp. Ông Tài nói:

Các con tôi chỉ thế chấp tài sản để vay tiền, cả gia đình vẫn sử dụng ổn định từ đó đến giờ. Vậy tại sao Ngân hàng TMCP X có quyền đâu để bán tài sản của các con tôi cho người khác?

– Đồng chí Thanh – cán bộ địa chính xã xin phép giải thích rõ nội dung này:

Thứ nhất, căn cứ theo Điều 317 Bộ luật Dân sự quy định: Thế chấp tài sản là việc một bên (Bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (Bên nhận thế chấp). Do vậy trong trường hợp này vợ chồng chị Thương là bên thế chấp đã thế chấp tài sản nhà đất của mình cho Ngân hàng TMCP X là bên nhận thế chấp. Theo quy định, sau khi thế chấp thì tài sản đó vẫn do bên vợ chồng chị Thương quản lý cho đến khi sự việc pháp lý mới xảy ra.

Thứ hai, Ngân hàng có quyền đề nghị xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ.

Điều này có nghĩa là bên thế chấp tài sản thuộc quyền sở hữu của mình để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ dân sự đối với bên nhận thế chấp bằng cách ông giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở cho Ngân hàng để đảm bảo về tính pháp lý. Nếu vợ chồng chị Thương không có khả năng thanh toán khoản tiền đã vay của Ngân hàng trong một khoảng thời gian đã quy định thì Ngân hàng sẽ có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền phát mãi tài sản đó để thu hồi vốn.

Thứ ba, hành vi rào chắn lối đi của gia đình bà Hải là hành vi cản trở gia đình bà Hải thực hiện quyền sở hữu đối với tài sản của mình. Theo quy định tại Điều 169 Bộ luật dân sự năm 2015, gia đình bà Hải có quyền “yêu cầu người có hành vi cản trở trái pháp luật phải chấm dứt hành vi đó hoặc có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người đó chấm dứt hành vi vi phạm”. Đồng thời, theo quy định tại Điều 170 Bộ luật dân sự năm 2015, gia đình bà Hải có có quyền “yêu cầu người có hành vi xâm phạm quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản bồi thường thiệt hại”.

Có vẻ đến thời điểm này ông Tài và gia gia đình cũng hiểu phần nội dung nên không có ý kiến gì về điều này. Ông Tài lặng im suy nghĩ.

– Các thành viên trong Tổ hòa giải cùng có thêm ý kiến:

Việc mua bán giữa bà Hải với Ngân hàng TMCP X là hoàn toàn hợp pháp và được thực hiện đầy đủ theo đúng trình tự thủ tục của pháp luật. Mặt khác, Bà Hải cũng đã được cơ quan có thẩm quyền quản lý về đất đai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất. Hành vi của gia đình ông Tài chính là hành vi trái pháp luật, xâm phạm quyền sở hữu tài sản của gia đình bà Hải.

– Sau khi các nội dung đã phần nào được rõ ràng, bà Hải có ý kiến tiếp:

Gia đình bà sinh sống ổn định trong căn nhà đã được xây dựng khang trang tại xóm bên, hiện nay con gái tôi đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài có gửi một số tiền ngỏ ý muốn tôi mua cho cháu một mảnh đất có công trình nhà xây sẵn để khi cần dùng hoặc coi như đầu tư. Tôi thấy mảnh đất này hoàn toàn phù hợp nên mua nhưng thực chất hiện tại không có nhu cầu để ở. Nếu vợ chồng chị Thương có thiện chí thì tôi sẽ xem xét việc cho chuộc lại.

Tuy nhiên, tôi cũng đề nghị gia đình ông Tài bỏ ngay cửa cổng chặn lối đi vào thửa đất, trong đó có thửa đất tôi đã mua.

– Ngay sau đó, ông Hùng có ý kiến:

Việc ông Tài và gia đình tự ý chặn lối đi chung vào các thửa đất là hành động không đúng, là hành vi vi phạm pháp luật. Đề nghị gia đình tự tháo dỡ cửa cổng đã lắp, trả lại lối đi chung vào các thửa đất. Bên canh đó, phía nhà bà Hải đã có hướng mở như vậy cho gia đình thì vợ chồng chị Thương và gia đình cũng xem xét và thu xếp để chuộc lại tài sản, dù sao cũng là chỗ ở duy nhất của gia đình.

– Sau khi tổ chức hội ý gia đình, thống nhất nội dung, ông Tài đại điện cho cả nhà trình bày:

Gia đình tôi sẽ cam kết tự nguyện tháo dỡ phần tường xây chặn và trả lại lối đi chung như hiện trạng ban đầu ngay buổi chiều nay. Trong đó bao gồm cả phần lối đi của thửa đất mà bà Hải đã mua. Đồng thời mong bà Hải xem xét đưa ra một mức giá phù hợp để các cháu có cơ hội chuộc lại. Đây là tài sản ông cha để lại, bản thân chúng tôi là cha là mẹ cũng chỉ mong các con, các cháu gìn giữ.

Bà Hải đồng ý với ý kiến xem xét của gia đình, sau khi họp bàn với các con sẽ trả lời sớm nhất kết quả cho vợ chồng chị Thương và gia đình.

* Kết quả hòa giải

Buổi hòa giải kết thúc sau phần thông qua và nhất trí ký tên của hai bên gia đình và các thành phần tham gia. Đồng thời cũng là nền tảng tạo tiền đề cho việc giải quyết triệt để nguồn gốc tranh chấp. Đảm bảo lợi ích hợp pháp cho các bên. Hơn những thế góp phần giữ gìn truyền thống quý báu của một gia đình giàu truyền thống cách mạng từ ông cha.

Sau 3 tháng, dưới sự giúp đỡ của anh em họ hàng, vợ chồng chị Thương đã thu xếp đầy đủ số tiền để thanh toán cho bà Hải để nhận lại tài sản nhà đất mà mình đã gắn bó và cuối tháng đó thủ tục sang tên chuyển nhượng lại cũng đã hoàn tất xong.

2.4. Câu chuyện 04

TÌNH ANH EM

* Nội dung vụ việc

Anh T và anh V có họ hàng xa với nhau và ở cùng thôn với nhau. Do làm ăn thua lỗ nên anh T phải bán một phần đất của gia đình mình với diện tích là 100m² thuộc thửa đất số 145 tờ bản đồ số 8 tại thôn 5, xã N, huyện P, thành phố H, giá trị là 2 tỷ đồng. Anh V  có nhu cầu mua đất nên ngày 22/10/2024 anh V đã đặt cọc cho anh T số tiền 200 triệu đồng. Theo sự thống nhất của hai bên, trong vòng 45 ngày kể từ ngày đặt cọc, anh V  sẽ thanh toán hết số tiền cho anh T và anh T có trách nhiệm bàn giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh V  để hai bên cùng nhau phối hợp thực hiện thủ tục sang tên cho anh V . Hết thời hạn 45 ngày, anh V mang tiền đến để thanh toán nốt cho anh T nhưng anh T đã không thực hiện được đúng cam kết vì Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của anh hiện đang giao cho anh H cầm giữ để vay số tiền là 300 triệu đồng. Thấy anh T không thể bàn giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mình, anh V không thanh toán số tiền còn lại cho anh T. Anh V  cho rằng anh T lừa dối anh để lấy số tiền đặt cọc 200 triệu đồng, dẫn đến hai bên xảy ra mâu thuẫn cãi cọ nhau gây mất đoàn kết tình anh em, xóm làng. Anh T tìm đến Tổ hoà giải thôn 5 xã N để nhờ giúp đỡ.

* Quá trình hòa giải

Ông M – Trưởng thôn và cũng là Tổ trưởng Tổ hoà giải đã tiếp nhận yêu cầu của anh T, cử thành viên trong Tổ nắm bắt tình hình giữa các bên và thống nhất tổ chức ngày hoà giải.

Tại buổi hoà giải diễn ra ở nhà văn hoá thôn, có đầy đủ thành viên trong Tổ, anh T, anh V. Tổ cũng mời thêm cả anh S – anh họ anh T – người có uy tín trong dòng họ.

– Ông M có ý kiến trước: vụ việc không phải mâu thuẫn giữa người ngoài với người ngoài mà là nội bộ anh em trong gia đình, các anh em cần ngồi lại với nhau, bàn hướng giải quyết để không xảy ra mâu thuẫn lớn hơn như việc kiện tụng, dẫn đến mất đi tình anh em.

– Anh V bức xúc: Chúng tôi là anh em trong họ nhưng việc gì ra việc đấy. Tôi và anh T đã thống nhất chuyển nhượng một phần thửa đất số 145 tờ bản đồ số 8 tại thôn 5, xã N, huyện P, thành phố H, bản thân anh T đã nhận 200 triệu đồng đặt cọc của tôi. Tôi vẫn còn đang cầm giấy tờ đặt cọc có chữ ký của anh T ở đây. Vậy mà đến hạn theo thoả thuận, tôi đã mang đủ tiền đến để thanh toán nốt số còn lại nhưng anh T không bàn giao Giấy chứng nhận cho tôi để làm thủ tục sang tên. Tiền cọc của tôi thì anh T bảo cho anh ấy khất một thời gian. Vậy chả phải là anh T lừa đảo để lấy của tôi 200 triệu hay sao? Tôi đề nghị anh T phải thực hiện ngay theo đúng cam kết, hoặc phải bồi thường lại cho tôi gấp đôi số tiền cọc đã nhận của tôi.

– Anh T có ý kiến: thửa đất số 145 tờ bản đồ số 8 tại thôn 5, xã N, huyện P, thành phố H là của bố mẹ để lại cho tôi và tôi đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc tôi có ý định chuyển nhượng lại cho anh V là hoàn toàn tự nguyện, giá cả hai bên đã thống nhất với nhau. Nay không may trong lúc cần tiền để chữa bệnh cho mẹ mà tôi phải tạm đưa Giấy tờ cho anh H – người thôn bên cầm để vay số tiền là 300 triệu đồng. Bản thân tôi không có ý định lừa anh V để lấy số tiền 200 triệu như anh V đã nghĩ.

– Bà V – thành viên trong Tổ hoà giải – người được phân công đi xuống nhà các bên để nắm bắt tình hình có ý kiến:

Mấy ngày qua tôi đã xuống nhà anh T và xác nhận mẹ đẻ của T thời gian qua vừa đi mổ tim về. Nghe nói số tiền mổ tim lên tới gần 700 triệu. Vợ chồng anh T là con thứ nhưng ở cùng bố mẹ phải lo chạy vay khắp nơi để kịp làm thủ tục đóng viện phí cho bà. Qua trao đổi thì biết do không còn cách nào khác nên anh T mới phải dùng giấy tờ nhà đất đi cầm để vay tạm số tiền lo cho mẹ. Tôi xác nhận thông tin anh T nói là đúng. Các bên cố gắng thông cảm cho nhau để tìm hướng giải quyết.

– Ông M có thêm ý kiến: Nếu việc nhà anh T như vậy thì anh V xem có thể ứng trước cho anh T số tiền 300 triệu đồng để anh T trả nợ cho anh H và lấy Giấy chứng nhận về để đi làm thủ tục sang tên được không?

– Anh V vẫn còn bức xúc: Tôi không đồng ý vì anh T đã lừa dối tôi lần 1 thì có thể lừa dối lần 2, lần 3 lần 4. Tôi chỉ có thể không phạt cọc đối với anh T và trong thời hạn 15 ngày nữa nếu anh T lấy được giấy tờ nhà đất thì vẫn sẽ tiếp tục mua đất của anh T và thanh toán nốt số tiền còn lại cho anh T như thoả thuận. Nếu gia đình anh T mà không thực hiện được thì gia đình anh T phải bồi thường cho gia đình tôi số tiền gấp 2 lần số tiền cọc đã nhận là 400 triệu đồng.

– Nghe anh V nói vậy, anh T cũng gay gắt hơn: Anh em mà không tin tưởng nhau, coi nhau như người ngoài. Anh V không có quyền đòi hơn số tiền mà tôi đã nhận cọc là 200 triệu.

– Các bên chuyển sang đôi co số tiền phạt cọc, các thành viên Tổ hoà giải tiếp tục phân tích, động viên hai bên là trong dòng họ nhà anh T chưa bao giờ để xảy ra những tranh chấp, khởi kiện để làm mất đi nét đẹp văn hoá, văn minh, các thành viên trong dòng họ biết bảo ban nhau để cùng tiến bộ. Ông M tiếp tục đề nghị hai bên tạm dừng tranh luận và phân tích:

Theo tôi đã tìm hiểu tại Điều 328 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì Đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia (một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng. Trường hợp hợp đồng được giao kết, thực hiện thì tài sản đặt cọc được trả lại cho bên đặt cọc hoặc được trừ để thực hiện nghĩa vụ trả tiền; nếu bên đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc; nếu bên nhận đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì phải trả cho bên đặt cọc tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Như vậy các anh phải xem trong văn bản thoả thuận nhận tiền cọc có quy định mức phạt cọc không. Nếu các anh không thoả thuận thì theo quy định của pháp luật, anh T phải trả lại anh V gấp đôi số tiền cọc. Giờ hoàn cảnh anh T thế này thì đề nghị chỗ bác S có ý kiến giúp đỡ gì các bên không?

Ngồi nghe từ lâu, định nói mấy lần nhưng bác S cứ để các bên bày tỏ hết bức xúc trong lòng và cũng để hiểu rõ câu chuyện. Bác S không chỉ có uy tín trong dòng họ mà còn được lòng bà con láng giềng. Bác S từ tốn đáp:

– Hôm nay tôi mới biết vợ chồng chú T có xảy ra chuyện vay mượn như vậy để lo cho mẹ. . Tôi coi chú T như em trai, tôi cũng vừa nhận được khoản tiền bán ruộng nên tôi đề nghị được giúp chú T trả nợ anh H để lấy lại giấy tờ. Chú T tiếp tục thực hiện nghĩa vụ với chú L như thoả thuận, tránh việc phạt cọc xảy ra, vừa mất tiền mà lại không được việc.

Bác S nói thêm: Nhân đây chú T cũng rút kinh nghiệm, tôi biết vợ chồng cô chú rất trách nhiệm với bố mẹ, nhưng có gì chú cũng nên chia sẻ với anh em, đặc biệt những lúc như thế này để tránh việc phải đi vay mượn người ngoài, ảnh hưởng tới uy tín của dòng họ.

– Anh V có ý kiến luôn: bác S nói vậy thì tôi nhất trí, tiếp tục thực hiện hợp đồng với chú T và không phạt cọc chú ấy nữa.

– Anh T cũng lên tiếng: Vợ chồng em cũng xin lỗi bác S vì suy nghĩ đơn giản nếu bán được đất thì sẽ có tiền để lo đủ cho mẹ mà không phải phiền anh em. Cũng cảm ơn anh V đã cho cơ hội tiếp tục thực hiện hợp đồng đã giao kết mà không phạt cọc.

* Kết quả hòa giải

Các bên thống nhất ký biên bản hoà giải thành: bác S sẽ thay anh T để trả tiền cho anh H để lấy lại giấy tờ cho anh T tiếp tục thực hiện làm thủ tục sang tên cho anh V theo thoả thuận.

Qua đây có thể nói hoà giải dân sự là một trong những biện pháp rất hiệu quả và mang lại rất nhiều lợi ích cao cho các bên nếu như không có hoà giải mà để các bên có tranh chấp dẫn đến khiếu kiện ra toà thì sẽ gặp những hệ luỵ không tốt trong cuộc sống, hoà giải thành công đỡ tốn các chi phí, mất thời gian, tiền bạc và giữ được đoàn kết anh em, tình làng nghĩa xóm trong đời sống xã hội, phát huy được giá trị văn hoá tốt đẹp của người dân Việt Nam.

2.5. Câu chuyện 05:

TÌNH LÀNG NGHĨA XÓM

* Nội dung vụ việc

Ông Quý và vợ là bà Hường năm nay cũng đã gần 80 tuổi. Con gái đầu của ông bà đi lấy chồng xa, một năm cũng chỉ vài lần có dịp đưa chồng và các con về thăm nhà. Người con trai út cũng đã lập gia đình và định cư tại vùng đất đỏ Tây Nguyên. Hàng ngày, trong căn nhà chỉ có hai ông bà già đi qua đi lại, kể cho nhau nghe những câu chuyện làng trên xóm dưới. Kế bên nhà có người cháu họ hàng bên ngoại là anh Trọng cùng vợ và 03 con chuyển ra đây sinh sống đã hơn hai chục năm nay. Cuộc sống bình dị cứ êm đềm trôi qua như vậy cho đến khi xảy ra mâu thuẫn tranh chấp ranh giới giữa hai nhà.

Năm 1986 gia đình ông Quý được Ủy ban nhân dân huyện TL cấp đất ở tại xóm 3, thôn 8, xã ĐK huyện TL. Năm 1987 gia đình ông xây móng nhưng chưa xây nhà. Năm 2002 gia đình anh Trọng được chính quyền địa phương cấp diện tích 258m² đất ở. Năm 2003, gia đình anh Trọng có xây dựng hai gian bếp, một gian chuồng chăn nuôi và giếng khơi giáp ranh với đất nhà ông Quý.

Năm 2006, sau khi gia đình ông Quý được Ủy ban nhân dân huyện TL cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số thửa 160, tờ bản đồ số 03, diện tích 475m², trên đất có căn nhà cấp 4 năm gian, vì kèo bằng gỗ, lợp ngói đỏ do vợ chồng ông Quý xây. Theo như kinh nghiệm của ông cha để lại, ông để khoảng không phía sau nhà làm đường nước chảy cho bên nhà mình.

Ngày 10/9/2025, điều kiện kinh tế cũng ổn định hơn nên gia đình anh Trọng  quyết định khởi công đào móng xây nhà. Sau hơn một năm thi công xây dựng, căn nhà 3 tầng của gia đình anh Trọng cũng hoàn thành. Hiện tại, nhà anh Trọng được coi là to và đẹp nhất xóm. Sau khi xây nhà xong, anh Trọng thuê thợ lắp tất cả cục nóng điều hòa các tầng sang phần tường giáp ranh với nhà ông Quý, đồng thời tận dụng khoảng cách không gian giữa hai nhà để lắp thêm đường ống nước thải của gia đình. Điều này gây ảnh hưởng rất lớn đến nhà ông Quý do hàng ngày gia đình ông Quý phải chịu ô nhiễm tiếng ồn từ quạt gió của cục nóng điều hòa chạy thường xuyên và mùi hôi tanh từ đường nước thải.

Hai bên thường xuyên cãi nhau qua lại và cũng được anh em họ hàng và làng xóm khuyên bảo nhiều lần nhưng mâu thuẫn vẫn chưa được giải quyết. Bên nào cũng cho rằng mình đúng. Nhưng tuổi già ai cũng mong có cuộc sống an yên, vui vẻ và đầm ấm bên gia đình, xóm giềng. Để có hướng giải quyết, ông Quý đã tìm đến Tổ hòa giải ở cơ sở để nhờ giúp đỡ.

* Quá trình hòa giải

Bà Lan, là một cán bộ Tư pháp xã đã về hưu và cũng là thành viên trong tổ hòa giải được phân công đến hai gia đình để nắm bắt tình hình và thông tin nội dung vụ việc. Sau nhiều lần gặp gỡ, nắm bắt thông tin, bà Lan đã thống nhất với ông Quỳnh – Trưởng thôn và cũng là Tổ trưởng Tổ hoà giải tiến hành một buổi hoà giải giữa hai nhà.

Vào thời gian như dự định, ông Quỳnh, bà Lan và một số thành viên Tổ hòa giải đã có mặt từ sớm để tiến hành giải thích, hòa giải giữa hai bên gia đình. Buổi hoà giải có mặt đầy đủ vợ chồng ông Quý và vợ chồng anh Trọng.

– Ông Quý trình bày nội dung ý kiến của mình:

Gia đình tôi được Nhà nước giao đất từ lâu và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2006. Trong quá trình sử dụng, tôi nghiêm chỉnh chấp hành quy định, không có hiện tượng lấn chiếm sang phần đất của các hộ xung quanh. Tuy nhiên, việc nhà anh Trọng lắp các cục nóng điều hòa và dẫn đường ống nước sang bên nhà tôi như vậy đã ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống sinh hoạt bình thường hàng ngày của chúng tôi. Tiếng ồn phát ra khi quạt gió trong cục nóng điều hòa chạy, rồi ô nhiễm môi trường từ đường ống nước thải của gia đình chảy sang khiến chúng tôi vô cùng khó chịu, đặc biệt là những ngày nắng nóng.

– Sau khi nghe nội dung ý kiến của ông Quý, anh Trọng trình bày:

Năm 2002, tôi được Ủy ban nhân dân huyện TL cấp cho diện tích đất ở tại Thôn 8, xã ĐK, huyện TL. Gia đình có xây dựng công trình trên đất, phần bếp, gian chuồng chăn nuôi và giếng khơi giáp ranh với đất nhà ông Quý. Năm 2007, gia đình được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên số thửa, tờ bản đồ số, diện tích đất là bao nhiêu m² tôi không nhớ rõ vì tôi không để ý. Do gia đình cũng có nhu cầu xây lại căn nhà cho khang trang hơn nên tháng 9 năm 2025 gia đình tôi phá hai gian bếp, một gian chuồng chăn nuôi để đào móng, phần giếng đã lấp đi nên nay không còn nữa. Sau khi ngôi nhà đang dần hoàn thiện, đến công đoạn lắp các thiết bị và đường ống, do thấy khoảng không gian giữa hai nhà không dùng để làm gì nên tôi đã lắp dàn cục nóng điều hòa và các đường ống nước mưa phía dưới, vì tôi thấy rằng làm như vậy vừa tiết kiệm nguyên liệu, đảm bảo công năng sử dụng và còn thẩm mĩ.

– Sau khi nghe anh Trọng trình bày, ông Quý phản bác lại: Anh làm như vậy chỉ đẹp nhà anh nhưng anh có thấy nó rất ảnh hưởng đến nhà khác không?. Đặc biệt là những người già cả như chúng tôi. Đã rất nhiều lần vợ chồng tôi có ý kiến với gia đình anh chị mà không có kết quả gì. Nay tôi yêu cầu nhà anh Trọng di dời và lắp lại các cục nóng điều hòa, không được quay phần nóng vào nhà chúng tôi. Cả đường ống nước thải của gia đình anh nữa sao cho phù hợp mà không ảnh hưởng đến nhà khác.

– Anh Trọng cắt ngang ý kiến phản bác: Phần đất lưu không đó cũng chẳng làm gì nên chúng cháu lắp vào cũng có ảnh hưởng gì đến ai đâu. – Qua ý kiến của hai bên gia đình trình bày nội dung vụ việc dẫn đến mâu thuẫn, ông Quỳnh trưởng thôn giải thích:

Luật pháp Việt Nam không có điều khoản cụ thể nào cấm tuyệt đối việc lắp cục nóng điều hòa quay sang nhà hàng xóm, nhưng tại Điều 190 Bộ luật Dân sự năm 2015 có những quy định chung về quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu trong việc sử dụng tài sản thuộc sở hữu của mình. Theo đó, “chủ sở hữu được sử dụng tài sản theo ý chí của mình nhưng không được gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác”.

Đối với quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng: Các tiêu chuẩn kỹ thuật lắp đặt điều hòa, mặc dù chủ yếu nhằm mục đích hiệu suất và an toàn thiết bị, cũng gián tiếp quy định về vị trí lắp đặt. Việc lắp đặt phải đảm bảo khoảng cách an toàn, không gây nguy hiểm hoặc ảnh hưởng đến môi trường xung quanh, bao gồm cả tiếng ồn và nhiệt độ.

Đó là chưa kể nếu cục nóng xả khí nóng trực tiếp vào không gian nhà hàng xóm, gây ô nhiễm nhiệt hoặc tiếng ồn và nếu vượt mức cho phép, đây có thể bị coi là hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

– Bà Lan cũng xin phép có ý kiến về một nội dung:

Việc lắp đường ống nước cũng vậy, theo Điều 250 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về nghĩa vụ của chủ sở hữu trong việc thoát nước mưa: Chủ sở hữu nhà và các công trình khác phải lắp đặt đường dẫn nước mưa từ mái nhà, công trình xây dựng của mình không được chảy xuống bất động sản của chủ sở hữu bất động sản liền kề.

Mặt khác, Điều 251 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định nghĩa vụ của chủ sở hữu trong việc thoát nước thải: Chủ sở hữu nhà, công trình xây dựng khác phải làm cống ngầm hoặc rãnh thoát nước để đưa nước thải ra nơi quy định, sao cho nước thải không chảy tràn sang bất động sản liền kề, ra đường công cộng hoặc nơi sinh hoạt công cộng.

Trong quá trình giải thích cho hai gia đình, các thành viên trong tổ hòa giải nhẹ nhàng trình bày, chỉ rõ quyền, nghĩa vụ của các bên đối với các thửa đất liền kề xung quanh. Đồng thời cũng khuyên anh Trọng xem xét tháo dỡ và lắp lại các cục nóng điều hòa và đường ống nước sao cho phù hợp.

– Ông Quý ý kiến thêm:

Gia đình tôi là gia đình văn hóa bao nhiêu năm nay. Chúng tôi cũng không mong muốn những sự việc này xảy ra. Bản thân gia đình tôi cũng như các hộ dân khác trong thôn, trong xã chỉ mong sao giữ được những nét đẹp làng quê, nét đẹp của tình làng nghĩa xóm đã được truyền lại từ bao đời nay.

* Kết quả hòa giải

Sau khi nghe tổ hòa giải phân tích và giải thích, anh Trọng cũng đã hiểu ra lỗi của mình và xin lỗi vợ chồng ông Quý, hứa sẽ khắc phục lại, tháo lắp sao cho phù hợp mà không ảnh hưởng đến các hộ hàng xóm xung quanh. Vợ chồng ông Quý cũng đã nhất trí với hướng khắc phục mà phía anh Trọng đưa ra. Ngay tại buổi hòa giải, anh Trọng đã liên hệ mời thợ chiều nay đến thực hiện luôn. Buổi hòa giải đã kết thúc tốt đẹp, cái bắt tay hữu nghị giữa ông Quý và anh Trọng gắn kết thêm tình làng, nghĩa xóm được truyền lại trong làng quê Việt bao đời nay.