Đề cương tuyên truyền Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025

Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi) và được Chủ tịch nước công bố tại Lệnh số 82/2025/L-CTN ngày 12/12/2025 Luật BHTG (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 01/5/2026.

Decuongtuyentruyen.com giới thiệu tới bạn đọc đề cương tuyên truyền Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 gồm 02 phần: Phần 1 – Sự cần thiết ban hành Luật Bảo hiểm tiền gửi; Phần 2 – Những nội dung cơ bản của Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025.

1. Sự cần thiết ban hành Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025

Việc xây dựng Luật BHTG đảm bảo phù hợp và thể chế hóa đầy đủ với chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước tại Kế hoạch số 81/KH-UBTVQH; Nghị quyết số 27/NQ-TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầuphát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Quyết định số 986/QĐ-TTg ngày 08/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 1660/QĐ-TTg ngày 30/12/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển BHTG đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 12/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường giải pháp đảm bảo an toàn hoạt động, củng cố vững chắc hệ thống quỹ tín dụng nhân dân (QTDND); Quyết định số 689/QĐ-TTg ngày 08/6/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021-2025”.

Bên cạnh đó, Luật Bảo hiểm tiền gửi số 06/2012/QH13 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 18/6/2012 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2013.

Sau 11 năm (2013-2024) triển khai, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật BHTG đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được giải quyết để nâng cao hơn nữa vai trò của tổ chức BHTG, để chính sách BHTG thực sự đem lại hiệu quả, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các TCTD, bảo đảm sự phát triển an toàn và lành mạnh của hoạt động ngân hàng.

Theo đó, tại Nghị quyết số 77/2025/UBTVQH15 ngày 21/4/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2025 đã bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2025 trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 10 đối với dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi).

2. Nội dung cơ bản của Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025

2.1. Chương I: Quy định chung

Luật BHTG kế thừa quy định về mục đích, nguyên tắc của BHTG, trách nhiệm tham gia BHTG của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, chính sách của nhà nước về BHTG, quyền, nghĩa vụ của người được bảo hiểm.

– Về trách nhiệm quản lý nhà nước về BHTG, Luật kế thừa quy định tại Luật hiện hành về trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước về BHTG, trách nhiệm quản lý nhà nước về BHTG của NHNN. Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về BHTG của Bộ Tài chính, phù hợp với các nội dung được bổ sung tại Luật và chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính.

2. Chương II: Quyền, nghĩa vụ của người được BHTG, tổ chức tham gia BHTG, tổ chức BHTG

– Về quyền, nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia BHTG: Luật BHTG bổ sung trách nhiệm của tổ chức tham gia BHTG trong việc tính phí BHTG, phối hợp với tổ chức BHTG tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHTG, qua đó làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của tổ chức BHTG trong hoạt động BHTG. Đối với các nội dung khác, về cơ bản Luật BHTG kế thừa theo Luật hiện hành.

– Về quyền, nghĩa vụ của tổ chức BHTG, Luật bổ sung quyền, nghĩa vụ của tổ chức BHTG thực hiện kiểm tra tổ chức tham gia BHTG theo kế hoạch, nội dung do NHNN giao; vay đặc biệt từ NHNN; tham gia vào quá trình xử lý tổ chức tham gia BHTG như: cử người đủ tiêu chuẩn, điều kiện để giữ chức danh quản lý, điều hành, thành viên Ban kiểm soát tại QTDND được kiểm soát đặc biệt theo yêu cầu của NHNN; tham gia đánh giá tính khả thi phương án cơ cấu lại TCTD được kiểm soát đặc biệt theo pháp luật về TCTD; mua trái phiếu dài hạn của TCTD nhận chuyển giao bắt buộc, cho vay đặc biệt tổ chức tham gia BHTG…Việc sửa đổi, bổ sung quyền, nghĩa vụ của tổ chức BHTG đảm bảo tính thống nhất giữa quy định của Luật BHTG với Luật có liên quan (Luật các TCTD), phù hợp với chỉ đạo của các cấp thẩm quyền trong việc tăng cường vai trò và giao nhiệm vụ cho BHTGVN trong việc phối hợp tham gia, hỗ trợ chức năng kiểm tra của NHNN đối với các tổ chức tham gia BHTG, tham gia tái cơ cấu hiệu quả đối với các TCTD yếu kém.

 3. Chương III: Hoạt động BHTG

– Thủ tục cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia BHTG được đơn giản hóa theo hướng việc cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia BHTG được tổ chức BHTG thực hiện ngay sau khi NHNN cấp, thu hồi Giấy phép thành lập, hoạt động của tổ chức tham gia BHTG hoặc có văn bản tạm đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi.

Luật BHTG quy định rõ trách nhiệm công khai việc tham gia BHTG của tổ chức tham gia BHTG tại tất cả các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, trên trang thông tin điện tử của tổ chức tham gia BHTG (nếu có), các hình thức khác và giao tổ chức BHTG hướng dẫn hình thức công khai để đảm bảo phù hợp với xu hướng ứng dụng công nghệ.

– Để có cơ sở áp dụng cơ chế phí linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và vẫn đảm bảo nguồn thu phí BHTG ổn định, Luật BHTG sửa đổi, bổ sung quy định về phí BHTG, giao Thống đốc NHNN quy định mức phí BHTG, việc áp dụng phí BHTG đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống TCTD Việt Nam trong từng thời kỳ. Luật cũng bổ sung quy định về tạm hoãn nộp tiền nợ phí BHTG phát sinh trước thời điểm đặt vào kiểm soát đặc biệt cho các TCTD được kiểm soát đặc biệt, TCTD có trách nhiệm xây dựng kế hoạch để hoàn trả khoản tiền được tạm hoãn nộp trong phương án cơ cấu lại.

– Luật BHTG quy định thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm kể từ một trong các thời điểm: (i) Phương án phá sản TCTD được phê duyệt hoặc NHNN có văn bản xác nhận chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền; (ii) NHNN có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của TCTD được kiểm soát đặc biệt và TCTD đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất; (iii) NHNN có văn bản thông báo về việc trả tiền bảo hiểm trong trường hợp trả tiền bảo hiểm để bảo đảm an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội.

Việc bổ sung thời điểm chi trả BHTG nhằm để xử lý khó khăn, vướng mắc trong việc sử dụng Quỹ dự phòng nghiệp vụ của tổ chức BHTG. Quy định về thời điểm chi trả tiền gửi được bảo hiểm hiện nay chưa đảm bảo tính kịp thời, chưa có cơ sở để BHTGVN thực hiện chi trả tiền gửi sớm hơn, ngay khi TCTD xảy ra sự kiện có nguy cơ gây mất an toàn hệ thống. Việc tổ chức BHTG chỉ có thể thực hiện chi trả tiền gửi sau khi TCTD đã có quyết định phá sản sẽ không đảm bảo được vai trò của BHTGVN trong việc ổn định tâm lý người gửi tiền, ngăn chặn nguy cơ đổ vỡ, bảo vệ tốt nhất quyền lợi người gửi tiền.

– Về hạn mức chi trả BHTG, Luật BHTG bổ sung quy định khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 21 Luật này, trong trường hợp đặc biệt, để đảm bảo quyền lợi người gửi tiền, an toàn hệ thống TCTD, trật tự an toàn xã hội, Thống đốc NHNN quyết định hạn mức chi trả tối đa bằng toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của người gửi tiền tại tổ chức tham gia BHTG khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.

Các quy định nêu trên hướng tới mục tiêu phát huy vai trò của tổ chức BHTG trong việc bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và đảm bảo an toàn hệ thống.

Đối với các quy định về xử lý số tiền gửi vượt hạn mức trả tiền bảo hiểm, thu hồi số tiền bảo hiểm phải trả từ tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi… về cơ bản được kế thừa Luật hiện hành.

4. Chương IV: Tổ chức BHTG

Thực hiện mục tiêu, yêu cầu tại Chiến lược phát triển BHTG về nâng cao năng lực tài chính của tổ chức BHTG, Luật BHTG điều chỉnh các quy định về mô hình tổ chức, hoạt động, nguồn vốn hoạt động, chế độ tài chính, hạch toán, kế toán của tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Theo đó, trên cơ sở kế thừa quy định tại các văn bản điều chỉnh hoạt động của tổ chức BHTG hiện hành, Luật BHTG bổ sung một số quy định để làm rõ mô hình hoạt động của BHTG (bổ sung quy định về cơ cấu tổ chức quản lý, mạng lưới của tổ chức BHTG); giao Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động, chế độ tiền lương, thù lao, tiền thưởng của tổ chức BHTG phù hợp với tính chất hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về nguồn vốn hoạt động của tổ chức BHTG; sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ hạch toán, kế toán của tổ chức BHTG theo hướng bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc chung về các khoản thu, chi của BHTGVN, đảm bảo  công khai, minh bạch trong hoạt động của tổ chức BHTG; bổ sung các quy định về phân phối chênh lệch thu chi tổ chức BHTG sau khi trừ chi phí và trích lập các quỹ, số tiền còn lại được trích lập vào quỹ dự phòng nghiệp vụ để gia tăng quỹ, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi người gửi tiền. Để có cơ sở hướng dẫn và trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành, Luật BHTG quy định: Chế độ tài chính, hạch toán, kế toán của tổ chức BHTG căn cứ cơ chế tài chính đối với công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn Điều lệ, phù hợp với tính chất hoạt động của tổ chức BHTG và do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định.

Về hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG, Luật BHTG bổ sung các hình thức đầu tư, bao gồm: mua, bán trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi được phát hành bởi ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, ngân hàng thương mại cổ phần do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ; gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nêu trên; hoạt động đầu tư khác theo quy định của Chính phủ. Đồng thời, Luật cũng bổ sung các quy định để hạn chế rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG như: Tổ chức BHTG phải kiểm soát, quản lý rủi ro; giao Thống đốc NHNN quy định phương thức đầu tư của tổ chức BHTG và quy trình kiểm soát, quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG.

Quy định về hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG cũng tương đồng với hoạt

động đầu tư của bảo hiểm xã hội, ngân quỹ nhà nước quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội, Nghị định số 24/2016/NĐ-CP quy định chế độ quản lý ngân quỹ nhà nước (đã sửa đổi, bổ sung), trong đó mở rộng danh mục đầu tư đối với một số hoạt động đầu tư ít có rủi ro (như gửi tiền tại NHTM có vốn nhà nước …) để tăng hiệu quả đầu tư của các quỹ này.

Các nội dung sửa đổi, bổ sung hướng tới việc nâng cao năng lực tài chính của tổ chức BHTG, tạo điều kiện để tổ chức BHTG thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ được giao theo mục tiêu, yêu cầu đã được đề ra tại Chiến lược phát triển BHTG đến năm 2025, định hướng đến 2030 (được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1660/QĐ-TTg).

5. Chương V: Hoạt động thông tin, báo cáo

Chương này quy định về trách nhiệm báo cáo và công bố thông tin của tổ chức BHTG; trách nhiệm cung cấp thông tin của NHNN trên cơ sở kế thừa quy định của Luật hiện hành. Bên cạnh đó, thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Luật BHTG chuyển thẩm quyền giao hướng dẫn từ Chính phủ sang Thống đốc NHNN về việc cung cấp thông tin về tiền gửi của khách hàng tại tổ chức tham gia BHTG cho tổ chức BHTG.

 6. Chương VI: Thanh tra về BHTG

Chương này quy định về thanh tra về BHTG trên cơ sở kế thừa quy định của Luật hiện hành.

7. Chương VII: Tham gia xử lý TCTD được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt; tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng

Luật BHTG bổ sung một chương riêng quy định việc tổ chức BHTG tham gia xử lý TCTD được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của TCTD, cụ thể:

– Luật BHTG bổ sung quy định tổ chức BHTG thực hiện cho vay đặc biệt tổ chức tham gia BHTG trong trường hợp: (i) được can thiệp sớm và bị rút tiền hàng loạt, được kiểm soát đặc biệt và bị rút tiền hàng loạt; (ii) để thực hiện phương án phục hồi, phương án chuyển giao bắt buộc. Tổ chức BHTG tự quyết định việc cho vay đặc biệt, bao gồm cả việc cho vay có/không có tài sản bảo đảm, có/không có lãi.

– Luật BHTG bổ sung quy định để đảm bảo an toàn hệ thống, trật tự an toàn xã hội theo quy định tại khoản 4 Điều 162 Luật các TCTD, NHNN báo cáo Chính phủ quyết định việc yêu cầu tổ chức BHTG chi trả trong trường hợp TCTD được kiểm soát đặc biệt bị mất hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả. Quy định này tạo cơ sở để tổ chức BHTG có thể chi trả sớm hơn cho người gửi tiền, thực hiện tốt hơn chức năng bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.

– Luật BHTG bổ sung quy định tổ chức BHTG được NHNN cho vay đặc biệt với lãi suất 0%, không có tài sản bảo đảm trong trường hợp quy định tại Điều 21 của Luật này và khi số tiền trong quỹ dự phòng nghiệp vụ không đủ để trả tiền bảo hiểm; đồng thời giao tổ chức BHTG xây dựng phương án tăng phí BHTG và quy định cụ thể nguồn để ưu tiên hoàn trả nợ vay đặc biệt cho NHNN.

– Ngoài ra, thực tiễn cho thấy khi phát sinh rủi ro có nguy cơ lan truyền ảnh hưởng tới an toàn hệ thống, nếu không có ngay các biện pháp nhanh chóng, kịp thời để ổn định tâm lý người gửi tiền sẽ dẫn tới một sự đổ vỡ dây chuyền nhanh chóng và khó có khả năng khắc phục. Theo đó, việc có các biện pháp đặc thù
nhằm ứng phó với các rủi ro, ngăn chặn khủng hoảng hệ thống là vô cùng cần thiết. Trên cơ sở đó, Luật BHTG bổ sung quy định trường hợp phát sinh sự cố, khủng hoảng có nguy cơ gây mất an toàn hệ thống TCTD, tổ chức BHTG tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng theo quy định tại Luật này. Chính phủ quyết định
các biện pháp khác để tổ chức BHTG tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng.

8. Chương VIII: Điều khoản thi hành

Luật BHTG có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026.

Luật cũng bổ sung quy định chuyển tiếp đối với một số trường hợp phát sinh trước thời điểm Luật có hiệu lực thi hành, cụ thể: (i) Kỳ phiếu, tín phiếu do tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phát hành còn số dư trước ngày 01/7/2024 được tính vào tiền gửi được bảo hiểm cho đến khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi thanh toán hết kỳ phiếu, tín phiếu; (ii) Tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành được tạm hoãn nộp khoản tiền phạt chậm nộp đã phát sinh kể từ thời điểm được đặt vào kiểm soát đặc biệt và có trách nhiệm xây dựng kế hoạch để hoàn trả đầy đủ khoản tiền chậm nộp được tạm hoãn trong phương án cơ cấu lại trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.