Sáng 21/11/2026, với 466/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội khoá XVI chính thức thông qua Luật Đất đai 2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027.
Decuongtuyentruyen.com biên soạn, giới thiệu tới bạn đọc Đề cương tuyên truyền Luật Đất đai năm 2024 gồm 02 phần:
Phần 1. Sự cần thiết ban hành Luật Đất đai 2026
a) Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật có nhiều nội dung mới mang tính đột phá, quan trọng góp phần vào mục tiêu hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất như: quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; tài chính đất đai, giá đất; đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số; xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về đất đai; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp trong quản lý, sử dụng đất đai… Hệ thống pháp luật về đất đai đã kịp thời thể chế đường lối, chủ trương đổi mới của Đảng về chính sách đất đai.

b) Trong thời gian đầu tổ chức thi hành Luật Đất đai năm 2024, bên cạnh những điểm mới của Luật, thực tiễn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai; do vậy, Quốc hội, Chính phủ tiếp tục ban hành các văn bản sửa đổi, bổ sung, quy định chi tiết Luật Đất đai năm 2024 theo 03 nhóm nội dung sau:
(1) Các quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai: Quốc hội ban hành các nghị quyết: số 254/2025/QH15, số 170/2024/QH15, số 171/2024/QH15, số 29/2026/QH16; Chính phủ ban hành các nghị định: số 75/2025/NĐ-CP, số 76/2025/NĐ-CP, số226/2025/NĐ-CP, số 49/2026/NĐ-CP, số 50/2026/NĐ-CP, số 147/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.3/2025/NQ-CP, 66.19/2026/NQ-CP, 66.11/2026/NQ-CP… để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc được chỉ ra trong quá trình thi hành Luật Đất đai; giải quyết các “điểm nghẽn” do quy định của pháp luật về đất đai được chỉ ra tại Thông báo số 08-TB/BCĐTW ngày 08/8/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án,đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa; thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất trên phạm vi toàn quốc. Các Nghị quyết của Chính phủ được ban hành điều chỉnh một số quy định của Luật Đất đai theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Nghị quyết số 206/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật và quy định này được thực hiện đến hết ngày 28/02/2027. Chính vì vậy, tại khoản 4 Điều 6 Nghị quyết số 206/2025/QH15 đã giao “Cơ quan, người có thẩm quyền phải ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để xử lý các văn bản được điều chỉnh bởi nghị quyết của Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 4 của Nghị quyết này trước ngày 01 tháng 3 năm 2027”. Do vậy, cần thiết phải ban hành Luật để không có khoảng trống pháp lý trong quá trình tổ chức thực hiện.
(2) Các quy định phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai: Căn cứ quy định tại Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội quy định về việc xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, Chính phủ đã ban hành các nghị định (số 151/2025/NĐ-CP, số 226/2025/NĐ-CP, số 49/2026/NĐ-CP). So với các lĩnh vực khác thì mức độ phân định thẩm quyền cấp huyện theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, mức độ phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai đang là “triệt để” nhất (cụ thể: Chính phủ đã giao UBND cấp tỉnh quyết định thẩm quyền, phân cấp, ủy quyền và quy định thủ tục hành chính, có một số thẩm quyền phân cấp “mạnh hơn” quy định của Luật Đất đai và Chính phủ đã báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội sau khi ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP). Nghị quyết số 190/2025/QH15 được thực hiện đến hết ngày 28/02/2027. Chính vì vậy, tại khoản 2 Điều 11 của Nghị quyết đã giao “Cơ quan, người có thẩm quyền phải ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn để xử lý các văn bản chịu sự tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, bảo đảm hoàn thành trước ngày 01 tháng 3 năm 2027”. Do vậy, cần thiết phải ban hành Luật để không có khoảng trống pháp lý trong quá trình tổ chức thực hiện.

(3) Các quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các lĩnh vực khác có liên quan đến lĩnh vực đất đai: Quốc hội đã ban hành 12 luật khác có nội dung sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Đất đai (như đất trồng lúa, đất cảng hàng không, đất đường sắt, đất khai thác khoáng sản, an ninh mạng, về miễn giảm tiền sử dụng đất cho doanh nghiệp khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, về khu công nghệ số tập trung, về quy hoạch đô thị và nông thôn), 02 Nghị quyết của Quốc hội (về văn hóa, y tế), các Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách thí điểm áp dụng tại một số địa phương (Hải Phòng, Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh) và Nghị quyết số 66.11/2025/NQ-CP của Chính phủ (về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở).
c) Quá trình đánh giá 02 năm tổ chức thi hành Luật Đất đai năm 2024 cho thấy còn một số tồn tại, hạn chế cần phải tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất đai để khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế -xã hội của đất nước, thực hiện có hiệu quả chính quyền địa phương 02 cấp và để thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, cụ thể như sau:
(1) Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Theo quy định tại Điều 61 Luật Đất đai năm 2024 thì quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được lập ở 03 cấp: Quốc gia, cấp tỉnh và cấp huyện. Khi thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, các Nghị định của Chính phủ đã bỏ quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện và thay thế bằng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã (Điều 19, Điều 20, điểm c khoản 4 Điều 21 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP). Nhằm bảo đảm tính ổn định của hệ thống quy hoạch, phù hợp với thời kỳ quy hoạch và tránh phát sinh lãng phí nguồn lực trong giai đoạn chuyển tiếp, Nghị quyết số 254/2025/QH15 đã quy định trong giai đoạn 2026 – 2030 không tổ chức lập kế hoạch sử dụng đất 05 năm của các thành phố trực thuộc Trung ương, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện, quy hoạch sử dụng đất cấp xã và kế hoạch sử dụng đất cấp xã. Các địa phương có trách nhiệm xác định chỉ tiêu sử dụng đất do quy hoạch sử dụng đất quốc gia phân bổ và chỉ tiêu sử dụng đất theo nhu cầu sử dụng đất của địa phương đến từng đơn vị hành chính cấp xã, đồng thời kết hợp với các quy hoạch theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn để làm cơ sở thực hiện quản lý nhà nước về đất đai.

Tuy nhiên, phương án phân bổ, khoanh vùng đất đai trong quy hoạch tỉnh hiện chủ yếu mới xác định chỉ tiêu sử dụng đất theo loại đất, chưa thể hiện cụ thể không gian, vị trí sử dụng đất trên thực địa, gây khó khăn trong việc xem xét sự phù hợp quy hoạch khi giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất và thẩm định dự án đầu tư. Việc sử dụng quy hoạch đô thị, nông thôn để thay thế quy hoạch sử dụng đất cũng còn bất cập do khác biệt về đối tượng, phương thức quản lý và chưa phủ kín toàn bộ địa giới hành chính; trong khi kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện được phê duyệt trước ngày 01/7/2025 đã dần lạc hậu, thiếu cập nhật sau sắp xếp đơn vị hành chính.
(2) Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Luật Đất đai năm 2024 đã quy định cụ thể các trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, tuy nhiên trước yêu cầu của tình hình mới, Luật còn chưa có quy định về thu hồi đất thực hiện một số nhiệm vụ quốc phòng, an ninh như: Làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn; trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe; chưa có quy định về thu hồi đất phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong một số trường hợp để tạo động lực phát triển và thống nhất với các pháp luật chuyên ngành như: (1) Thu hồi đất thực hiện dự án công cộng (cơ sở đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp, bảo tồn thiên nhiên, công trình đê điều, hành lang bảo vệ công trình đê điều phải thu hồi đất, ….); (2) Thu hồi đất để thực hiện Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên (3) Thu hồi đất thực hiện dự án phát triển kinh tế vì lợi ích quốc gia, công cộng như: xây dựng trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50 ha…
Đối với bồi thường hỗ trợ, tái định cư, Luật đã có các quy định về các khoản bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để đảm bảo quyền lợi cho người có đất thu hồi nhưng còn chưa có các quy định nhằm tái thiết cuộc sống cho người dân sau khi thu hồi đất và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, bảo đảm điều kiện khu tái định cư; chưa có quy định tái định cư tại chỗ thông qua việc cho phép hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích đất còn lại của thửa đất sau thu hồi nếu người sử dụng đất có nhu cầu. Đồng thời, quy định về xử lý về kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước chỉ được khấu trừ theo mức không vượt quá tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp theo từng quyết định giao đất, cho thuê đất và phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án… còn chưa phù hợp, gây khó khăn cho chủ đầu tư, dẫn đến không khuyến khích được chủ đầu tư trong việc ứng kinh phí, nhất là với các dự án được giao đất theo tiến độ hoặc là được hưởng ưu đãi cao về đất đai; đối với dự án chấm dứt đầu tư cũng chưa có quy định xử lý phần kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước gây vướng mắc trong thực hiện.
Điều 109 Luật Đất đai năm 2024 quy định đối tượng được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi Nhà nước thu hồi đất sẽ được hỗ trợ khoản tiền không quá 05 lần giá đất trong bảng giá đất phải đáp ứng điều kiện là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp (có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó) dẫn đến khó khăn khi xác định đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp để được hỗ trợ, mặt khác quy định này còn chưa phù hợp với trường hợp phát sinh trong thực tế như không có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp do nguyên nhân khách quan… dẫn đến làm chậm công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đầu tư.
Bên cạnh đó, quy định của pháp luật hiện hành chưa có quy định chuyển tiếp để giải quyết các trường hợp còn tồn đọng về giao đất ở, đất dịch vụ cho người có đất nông nghiệp thu hồi trong giai đoạn thực hiện Luật số 13/2003/QH11. Đây là chính sách hỗ trợ giao đất ở, đất sản xuất, dịch vụ cho người có đất nông nghiệp thu hồi nhưng do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan (thiếu vốn, thiếu quỹ đất sạch, sự thay đổi của chính sách hỗ trợ giao đất của các địa phương…) dẫn đến dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng khai thác hàng chục năm nhưng người dân vẫn chưa được giải quyết giao đất, dẫn đến tình trạng so bì, khiếu nại, khiếu kiện diễn ra phức tạp, gây bức xúc dư luận.
(3) Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất
Luật Đất đai năm 2024 đã đổi mới căn bản cơ chế tiếp cận đất đai theo hướng công khai, minh bạch, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể sử dụng đất, trong đó việc giao đất, cho thuê đất chủ yếu được thực hiện thông qua đấu giá quyền sử dụng đất và đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất. Luật đã quy định cụ thể các trường hợp được giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất.
Trong giai đoạn phát triển mới, đất đai tiếp tục được xác định là nguồn lực, nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, vừa là yếu tố đầu vào thiết yếu để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh, vừa là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước để tạo nguồn lực tái đầu tư cho phát triển kinh tế – xã hội, đầu tư kết cấu hạ tầng và bảo đảm an sinh xã hội. Theo đó, nhiều địa phương đề xuất tiếp tục tăng cường thực hiện cơ chế đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch, cạnh tranh bình đẳng trong tiếp cận đất đai; đồng thời phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, gia tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước, tạo dư địa tài chính phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội và thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Thực tiễn hiện nay, quỹ đất do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý có quy mô lớn và ngày càng gia tăng trong quá trình sắp xếp, xử lý trụ sở, cơ sở làm việc, tài sản công và thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Tuy nhiên, do chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ để khai thác, sử dụng tạm thời các quỹ đất này nên nhiều địa phương còn lúng túng trong tổ chức thực hiện, dẫn đến tình trạng đất đai chưa được khai thác hiệu quả, phát sinh nguy cơ bỏ hoang, lấn chiếm hoặc sử dụng chưa đúng mục đích, đồng thời chưa phát huy được nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Bên cạnh đó, việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với quỹ đất trụ sở, cơ sở làm việc dôi dư, đất có nguồn gốc từ cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước để phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
(4) Về đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu ài sản gắn liền với đất Công tác đăng ký đất đai đã căn bản đi vào nền nếp. Các cấp chính quyền địa phương nâng cao nhận thức trong công tác ký đất đai là bắt buộc, đưa các kết quả đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai vào đăng ký trong cơ sở dữ liệu đất đai. Đến nay, kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đã căn bản hoàn thành và đạt tỷ lệ cao. Đã hình thành được hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai một cấp hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý nhà nước về đất đai ở địa phương, giải quyết cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp đăng ký biến động đất đai đạt kết quả cao, đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc đăng ký đất đai bắt buộc còn chưa được thực hiện triệt để ở một số địa phương, dẫn đến tình trạng đất được giao quản lý nhưng chưa được đăng ký vào sổ sách, dẫn đến khó kiểm soát việc lấn, chiếm đất. Công tác cấp Giấy chứng nhận còn chưa giải quyết hết được các vướng mắc trong thực tiễn.
(5) Về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất
– Về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa: Thủ tục hành chính đối với trường hợp nhận chuyển nhượng vượt hạn mức vẫn chưa được cải cách triệt ể, có thể phát sinh chi phí tuân thủ đối với người sử dụng đất.
– Về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong thời gian đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa có quyết định thu hồi đất: Theo quy định tại khoản 1 Điều 45 và điểm đ khoản 1 Điều 151 Luật Đất đai thì trường hợp đã có thông báo thu hồi đất thì người sử dụng đất vẫn được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Tuy nhiên, tùy từng đối tượng cụ thể, pháp luật đất đai đã có các quy định cụ thể về hỗ trợ cho người có đất thu hồi (người trực tiếp sản xuất nông nghiệp và người không trực tiếp sản xuất nông nghiệp). Quá trình tổ chức thi hành đã phát sinh một số bất cập, nhất là tình trạng lợi dụng việc chưa ban hành quyết định thu hồi đất để thực hiện các giao dịch, biến động đất đai nhằm trục lợi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (như: chuyển nhượng cho người trực tiếp sản xuất nông nghiệp để được hưởng chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất…); gây khó khăn cho công tác xác định đối tượng được bồi thường, kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng, phát sinh khiếu nại, tranh chấp và gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về đất đai.
(6) Về chế độ sử dụng đất của một số loại đất:
Luật Đất đai năm 2024 đã quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc bố trí quỹ đất cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp phải di dời do ô nhiễm môi trường… nhưng chưa có chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo để thể chế chính sách về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Kết luận số 70-KL/TW…
Nội dung quy định về chế độ sử dụng đối với một số loại đất tại Luật Đất đai năm 2024 đã được thể hiện tại chương quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dẫn đến còn có sự trùng lặp trong các quy định của Luật. Một số nội dung còn quy định chi tiết, chưa bảm đảm theo tinh thần của Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.
(7) Về giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, xử lý vi phạm về đất đai
Về giải quyết chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo về đất đai đã được quy định trong pháp luật đất đai góp phần ổn định trật tự, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người sử dụng đất. Tuy nhiên việc giải quyết tranh chấp đất đai còn kéo dài do quy định nhiều cơ quan có thẩm quyền giải quyết (cơ quan hành chính và cơ quan Tòa án); khi có quyết định giải quyết lần 1 mà không đồng ý với quyết định giải quyết của cơ quan hành chính cấp dưới thì lại khởi kiện quyết định hành chính ra Tòa án hoặc yêu cầu cơ quan hành chính cấp trên giải quyết lần 2, dẫn đến vụ việc tiếp tục kéo dài, không dứt điểm. Chưa có sự thống nhất giữa pháp luật đất đai với pháp luật về tố tụng hành chính khi quy định về thời hiệu có hiệu lực đối với kết quả giải quyết tranh chấp đất đai.
Về xử lý sai phạm đối với dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ sử dụng đất đã được quy định trong pháp luật đất đai. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn chưa giải dứt điểm, triệt để, vẫn còn những dự án tồn đọng, kéo dài, chưa xử lý triệt để tình trạng dự án bỏ hoang, lãng phí đất đai không đưa đất vào sử dụng phát huy hiệu quả sử dụng đất.
Nhiệm vụ tiếp tục sửa đổi Luật Đất đai đặt ra trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi mang tính thời đại, đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình để phát triển bứt phá, giàu mạnh, hùng cường dưới sự lãnh đạo của Đảng; thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân và phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn mới. Đảng đã xác định “Đại hội XIV là đại hội đánh dấu thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”; trong đó, Bộ Chính trị xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật phải mở đường, khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển; là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, một nhiệm vụ trọng tâm của tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo chiến lược, quan trọng về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị, góp phần hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Phần 2. Những điểm mới của Luật Đất đai 2026
Luật Đất đai năm 2016 gồm 13 Chương, 112 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 4, 5 Điều 109 của Luật này.
1. Về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Đất đai (sửa đổi) là mở rộng các hình thức bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Theo đó, việc bồi thường trước hết được thực hiện bằng giao đất hoặc cho thuê đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Trường hợp không có đất cùng mục đích để bồi thường nhưng địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở và người bị thu hồi đất có nhu cầu thì có thể được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở.
Nếu không có đất, không có nhà ở để bồi thường thì thực hiện bồi thường bằng tiền, trừ trường hợp thu hồi đất ở, nhà ở. Trường hợp địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở nhưng người bị thu hồi đất không có nhu cầu nhận đất, nhận nhà thì cũng được bồi thường bằng tiền.
Luật nhấn mạnh việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, kịp thời; đồng thời ưu tiên đối tượng chính sách xã hội và người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
Đáng chú ý, đối với trường hợp phải bố trí tái định cư, việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất chỉ được tiến hành sau khi đã bố trí tái định cư hoặc tạm cư cho người dân theo phương án được phê duyệt. Kinh phí và thời gian tạm cư phải được thể hiện rõ trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Nhà nước cũng có trách nhiệm hỗ trợ người có đất bị thu hồi ổn định đời sống, sản xuất, tạo việc làm và thu nhập. Người dân có nhu cầu còn có thể hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang diện tích đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp còn lại của thửa đất hoặc thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi, theo quy định của Chính phủ.
2. Mở rộng các trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Luật Đất đai năm 2026 cũng mở rộng cơ hội được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với một số trường hợp sử dụng đất lâu năm nhưng chưa có giấy tờ hợp pháp.
Cụ thể, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng đã sử dụng trước ngày 1/7/2014, nếu đáp ứng các điều kiện luật định và không thuộc trường hợp bị loại trừ, có thể được xem xét cấp giấy chứng nhận.

Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa hoàn tất thủ tục chuyển quyền. Người đang sử dụng đất vẫn có thể được xem xét cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Một số vướng mắc khác cũng được tháo gỡ. Chẳng hạn, với thửa đất đang có tranh chấp nhưng xác định được cụ thể phạm vi, ranh giới phần diện tích tranh chấp, phần diện tích không có tranh chấp vẫn có thể được cấp giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện tách thửa. Người được cấp giấy chứng nhận lần đầu cũng được ghi nợ tiền sử dụng đất nếu có nhu cầu.
3. Về kế hoạch sử dụng đất
Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thể chế theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21 tiến tới chỉ có một quy hoạch chung thống nhất trên một địa bàn.
Ở cấp xã không có quy hoạch sử dụng đất cấp xã và kế hoạch sử dụng đất cấp xã là một nội dung để thực hiện quy hoạch chung được phân cấp, được cập nhật các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch ngành có sử dụng đất để theo dõi việc quản lý sử dụng đất tại địa phương.
4. Về giá đất
Về tài chính đất đai, giá đất, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, theo quy định của luật này được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028. Các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254 được áp dụng cho các trường hợp đến hết ngày 31/12/2027. Về chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất bỏ hoang, dự thảo luật đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.
rubi (tổng hợp/ Dự án luật)
Tiếp tục cập nhật
BLog đề cương tuyên truyền pháp luật Đề cương tuyên truyền văn bản luật